Naučnici konačno imaju odgovor: Rak i Alchajmerova bolest gotovo nikad se ne javljaju zajedno

Nova studija sprovedena na miševima nudi moguće molekularno objašnjenje za ovu medicinsku zagonetku: čini se da protein koji proizvode ćelije raka prodire u mozak, gdje pomaže u razgradnji nakupina pogrešno savijenih proteina koji se često povezuju sa Alchajmerovom bolešću, piše Nature.

Studija, na kojoj se radilo 15 godina, objavljena je 22. januara u časopisu Cell i mogla bi da pomogne naučnicima u razvoju lijekova za liječenje Alchajmerove bolesti.

– Imaju dio slagalice. To svakako nije cijela slika. Ali jeste zanimljiv dio – kaže Donald Viver, neurolog i hemičar sa Istraživačkog instituta Krembil na Univerzitetu u Torontu u Kanadi, koji nije učestvovao u istraživanju.

Misterija Alchajmerove bolesti

Vivera je ova zagonetka zainteresovala još na početku njegove medicinske obuke, kada je jedan stariji patolog usput primjetio:

– Ako vidite nekoga sa Alchajmerovom bolešću, on nikada nije imao rak.

Ta rečenica mu se urezala u pamćenje tokom godina u kojima je dijagnostikovao hiljade ljudi sa Alchajmerovom bolešću.

Epidemiološki podaci ne pokazuju tako oštru podjelu, ali meta-analiza iz 2020. godine, zasnovana na podacima više od 9,6 miliona ljudi, otkrila je da je dijagnoza raka povezana sa 11 odsto manjom učestalošću Alchajmerove bolesti. Taj odnos je teško razjasniti jer istraživači moraju da kontrolišu različite spoljašnje faktore.

Na primjer, ljudi mogu da umru od raka prije nego što dožive starost u kojoj se javljaju simptomi Alchajmerove bolesti, a neke terapije protiv raka mogu izazvati kognitivne poteškoće koje mogu prikriti dijagnozu Alchajmera. Ipak, vremenom se prikupilo dovoljno podataka da ubijede Juming Lua, neurologa sa Univerziteta nauke i tehnologije Huadžong u Vuhanu u Kini, da detaljnije istraži biologiju koja stoji iza ovog trenda.

Istraživači u Luovoj laboratoriji narednih šest godina tražili su najbolji način da modeluju oba stanja kod miševa. Na kraju je tim odlučio da presadi tri različite vrste ljudskih tumora — pluća, prostate i debelog crijeva — u mišje modele Alchajmerove bolesti. Miševi koji su imali rak nisu razvili moždane plakove karakteristične za Alchajmerovu bolest, navodi Lu.

Istraživači su potom analizirali proteine koje su lučile te ćelije raka, tražeći one koji mogu da prođu zaštitnu, takozvanu krvno-moždanu barijeru i uđu u mozak. Ta potraga, koja je trajala više od šest godina, suzila je spisak na jedan protein — cistatin C, piše Index.