Rak pankreasa jedan je od najtežih oblika malignih bolesti, prije svega zato što u početnim fazama često prolazi bez jasnih simptoma. Zbog toga se kod velikog broja pacijenata otkriva tek kada je bolest već uznapredovala, što značajno otežava liječenje.
Kod približno 10 odsto oboljelih razvoj ove bolesti povezan je sa naslijednim genetskim promijenama koje višestruko povećavaju rizik. Upravo za ovu grupu pacijenata naučnici pokušavaju da pronađu nove načine prevencije.
Imuni sistem djeluje prije tumora
Rezultati ranog istraživanja objavljenog u časopisu Cancer Discovery ukazuju na mogućnost da bi eksperimentalna vakcina jednog dana mogla da pomogne imunom sistemu da prepozna i ukloni ćelije koje nose promijene povezane sa rakom pankreasa, prije nego što dođe do razvoja tumora.
Vakcina „uči“ imuni sistem da prepozna rizične ćelije
U kliničkom ispitivanju učestvovalo je 20 osoba koje imaju naslijedno povećan rizik od raka pankreasa. Svi učesnici dobili su četiri doze eksperimentalne vakcine mKRAS-VAX tokom perioda od 13 nedelja.
Cilj vakcine bio je da aktivira imuni sistem protiv šest najčešćih mutacija gena KRAS, koje imaju važnu ulogu u velikom broju naslijednih slučajeva raka pankreasa. Princip djelovanja zasniva se na tome da odbrambeni sistem organizma nauči da prepozna ćelije sa ovim genetskim promjenama i reaguje prije nego što one postanu maligne.
Analiza rezultata pokazala je da je kod 18 od 20 ispitanika razvijen odgovarajući imuni odgovor, što ukazuje da je vakcina uspjela da pokrene ciljanu reakciju organizma. Tokom praćenja nije registrovan razvoj promena koje prethode raku
Nakon vakcinacije učesnici su praćeni u prosjeku 16,5 mjeseci. Ljekari su redovno analizirali krv i kontrolisali stanje pankreasa kako bi pratili eventualnu pojavu cista, lezija ili tumorskih promjena.
Period praćenja
Tokom perioda praćenja nijedna osoba nije razvila prekancerozne promijene na pankreasu koje bi mogle da budu uvod u nastanak karcinoma.
Istraživači su primijetili i da su se kod 37,5 odsto vakcinisanih učesnika postojeće ciste na pankreasu smanjile ili potpuno povukle. U grupi osoba koje nisu primile vakcinu, sličan efekat zabeležen je kod 6,8 odsto ispitanika.
Promjene su teško uočljive postojećom dijagnostikom
Za sada se osobe sa visokim rizikom samo prate. Trenutno osobe koje nose naslijedne mutacije povezane sa rakom pankreasa uglavnom prolaze kroz redovne kontrole kako bi se eventualne promijene otkrile što ranije.
Ukoliko se uoče sumnjive promijene, ljekari mogu da preporuče hirurško uklanjanje dijela pankreasa. Ipak, ni operacija ne pruža potpunu sigurnost, jer se bolest može ponovo pojaviti. Dodatni problem predstavlja činjenica da su rane prekancerozne promene često veoma male i teško uočljive postojećim metodama snimanja.
Zbog toga naučnici smatraju da bi sprečavanje nastanka takvih promjena moglo da predstavlja potpuno novu strategiju u borbi protiv raka pankreasa, prenosi medicinenet.com,zdravlje.kurir.rs.
Potrebna su veća istraživanja
Stručnjaci upozoravaju da su rezultati za sada preliminarni i da je istraživanje obuhvatilo mali broj učesnika. Glavni cilj bio je da se proveri bezbednost vakcine i njena sposobnost da izazove imuni odgovor.
Iako ovo istraživanje još ne dokazuje da vakcina može sigurno da spreči pojavu raka pankreasa, ono predstavlja važan prvi korak i pokazuje da je preventivna imunoterapija mogući pravac budućeg liječenja.
Naučnici navode da je vakcina bila dobro podnošena i da nisu zabilježene ozbiljne neželjene reakcije. Zbog ohrabrujućih rezultata planiraju se obimnija klinička ispitivanja koja bi trebalo da pokažu da li ovaj pristup zaista može da smanji rizik od razvoja jednog od najagresivnijih oblika raka.
Saznajte sve o najvažnijim vijestima i događajima, pridružite se našoj Viber zajednici ili čitajte na Google News.