Prva i najvažnija stvar koju treba razumIJeti jeste da neinfektivni endokarditis (NBTE) nije infekcija. Za razliku od poznatijeg, infektivnog endokarditisa, ovo stanje nije uzrokovano bakterijama ili drugim mikroorganizmima. Umjesto toga, sterilne vegetacije sastavljene od trombocita i fibrina formiraju se na površini srčanih zalistaka, najčešće mitralnih i aortnih zalistaka.
U zavisnosti od osnovne bolesti, ovo stanje se naziva i marantični endokarditis, kada je povezano sa hroničnim bolestima i karcinomima, ili Libman-Saks endokarditis, koji se obično javlja kod pacijenata sa sistemskim eritematoznim lupusom. Same vegetacije rijetko uzrokuju značajna oštećenja zalistaka, ali njihova krhka priroda predstavlja tempiranu bombu za cijeli organizam, prenosi ordinacija.hr.
Ne pogađa slučajno
Neinfektivni endokarditis ne pogađa slučajno. To je stanje koje se skoro uvijek javlja kao rezultat druge, ozbiljne bolesti koja stvara stanje povećane tendencije zgrušavanja krvi u tijelu. Najčešće je povezan sa malignim bolestima, posebno adenokarcinomima pluća, pankreasa i želuca, gdje se javlja kao paraneoplastični sindrom.
Još jedna velika rizična grupa su pacijenti sa autoimunim poremećajima, prvenstveno oni sa sistemskim eritematoznim lupusom (SLE) i antifosfolipidnim sindromom (APS). Takođe su prijavljeni slučajevi povezani sa teškim hroničnim infekcijama kao što je tuberkuloza, stanjima kao što je diseminovana intravaskularna koagulacija (DIK) i prisustvom katetera u desnoj strani srca koji mogu povrediti zaliske i podstaći stvaranje ugruška.
Jedan od najpodmuklijih aspekata neinfektivnog endokarditisa je njegova klinička prezentacija, koja je često potpuno tiha do trenutka katastrofe. Pacijenti mogu biti potpuno asimptomatski, bez groznice, srčanih šumova ili drugih klasičnih znakova srčanih oboljenja. Bolest se najčešće otkriva tek kada se komad krhke vegetacije odlomi, uđe u krvotok i izazove emboliju, odnosno blokadu krvnog suda u udaljenom organu.
Najčešća i najopasnija komplikacija je moždani udar, koji se, prema nekim analizama, javlja kao prvi simptom u više od 50 procenata slučajeva. Embolije mogu uticati i na druge organe, uzrokujući infarkte slezine, bubrega, creva ili udova, a u retkim slučajevima mogu blokirati i koronarne arterije i izazvati srčani udar.
Postavljanje dijagnoze je veliki izazov i zahteva izuzetno visok stepen sumnje od strane ljekara, posebno kod pacijenata sa poznatim faktorima rizika koji razvijaju simptome embolije. Ključno je razlikovati ga od infektivnog endokarditisa, što može biti izuzetno teško.
Dijagnostička procedura obuhvata serijske hemokulture, koje će biti negativne u slučaju NBTE, i metode snimanja, pre svega ehokardiografiju. Transezofagealni ultrazvuk (TEE) je znatno osetljiviji od standardnog, transtorakalnog (TTE) pregleda i može da otkrije čak i veoma male vegetacije. U prošlosti se dijagnoza često postavljala tek postmortem, na autopsiji, što svedoči o skrivenoj prirodi ove bolesti.
Liječenje i loša prognoza
Liječenje neinfektivnog endokarditisa zasniva se na dva glavna stuba: antikoagulantnoj terapiji radi sprečavanja daljih embolija i, što je najvažnije, lečenju osnovne bolesti koja je dovela do formiranja vegetacija.
Antikoagulantna terapija, najčešće heparinom, je neophodna, ali nosi i rizik od krvarenja, posebno ako je već došlo do moždanog udara. Hirurško liječenje je rijetko i rezervisano je samo za slučajeve teškog oštećenja zalistaka ili rekurentnih embolija uprkos terapiji.
Nažalost, prognoza je često loša i direktno zavisi od prognoze osnovne bolesti. Kod pacijenata sa uznapredovalim karcinomom, pojava NBTE je često znak terminalne faze bolesti. Studije pokazuju da smrtnost u bolnici može dostići i do 30 procenata, što neinfektivni endokarditis čini tihim, ali izuzetno smrtonosnim stanjem.
Saznajte sve o najvažnijim vijestima i događajima, pridružite se našoj Viber zajednici ili čitajte na Google News.