Popularan je kao začin u ishrani, a koristi se i u čajevima i suplementima koji mogu pružiti niz zdravstvenih koristi.
Najčešće vrste bosiljka
Naučni naziv bosiljka koji se najčešće koristi u kuhinji je Ocimum basilicum.
Postoji mnogo različitih vrsta bosiljka, uključujući:
Slatki bosiljak – najrasprostranjeniji i najpopularniji bosiljak, poznat po upotrebi u italijanskim jelima. Najčešće se prodaje sušen u prodavnicama. Ima aromu sličnu sladiću i karanfiliću.
Žbunasti ili grčki bosiljak – ima jak miris, ali blag ukus, pa može zamijeniti slatki bosiljak. Raste kao kompaktan žbun sa sitnim listovima i dobro uspjeva u saksiji.
Salatni bosiljak – ima velike, naborane i mekane listove sa blagim ukusom sličnim sladiću. Odličan je za salate ili uz paradajz i maslinovo ulje.
Bosiljak koji se koristi u suplementima i biljnim čajevima je sveti bosiljak (tulsi) — ponekad nazvan Ocimum tenuiflorum, poznat i kao Ocimum sanctum. Često se koristi u tajlandskoj kuhinji zbog specifičnog ukusa.
Nutrijenti i biljna jedinjenja
Pošto se bosiljak koristi u relativno malim količinama, u ishrani ne doprinosi značajnim količinama vitamina i minerala.
Ipak, 1 kašika (oko 2 grama) svježeg bosiljka sadrži male količine nutrijenata, pri čemu je najznačajniji vitamin K.
Sušeni bosiljak ima veću koncentraciju nutrijenata, ali se koristi u manjim količinama, pa ni on ne predstavlja značajan izvor vitamina i minerala, osim vitamina K.
Bosiljak takođe sadrži korisna biljna jedinjenja sa antioksidativnim, protivupalnim i drugim pozitivnim efektima na zdravlje. Ova jedinjenja daju bosiljku njegovu „esenciju“ karakterističan miris i ukus. Zato se ulja dobijena iz bosiljka i drugih biljaka nazivaju esencijalna ulja.
Zdravstvene koristi
Bosiljak se tradicionalno koristi kao narodni lijek za tegobe poput mučnine i ujeda insekata, ali i u tradicionalnoj kineskoj medicini, ajurvedi i drugim holističkim sistemima liječenja.
Danas naučnici istražuju potencijalne medicinske koristi bosiljka. Ekstrakti i eterična ulja bosiljka, koji sadrže koncentrisana biljna jedinjenja, najčešće se testiraju umjesto cijelih listova.
Moguće koristi slatkog bosiljka
Preliminarne studije (uglavnom na miševima i u laboratoriji) pokazuju da slatki bosiljak može:
smanjiti gubitak pamćenja povezan sa stresom i starenjem
ublažiti depresiju povezanu sa hroničnim stresom
smanjiti oštećenja nakon moždanog udara i pomoći oporavku
poboljšati nivo šećera u krvi, holesterola i triglicerida
sniziti krvni pritisak kod osoba sa hipertenzijom
opustiti krvne sudove i razrediti krv, slično aspirinu
zaštititi želudac od oštećenja izazvanih aspirinom i sprečiti čireve
povećati mentalnu budnost kada se koristi kao aromaterapija
inhibirati bakterije koje izazivaju karijes
poboljšati bezbjednost hrane (npr. u ambalaži)
pomoći u borbi protiv bakterija otpornih na antibiotike
odbijati insekte poput komaraca i krpelja
Bosiljak sadrži bioaktivna jedinjenja poput eugenola i antioksidanasa sa blagim protivupalnim i diuretičkim dejstvom. Može indirektno smanjiti rizik od kamena u bubregu kroz bolju hidrataciju i eliminaciju tečnosti,takođe blagotvorno može uticati na varenje i lučenje žuči kod kamena u žuči, ali nema ljekovito dejstvo i ne može zamijeniti medicinski tretman, kako se navodi na instagram profilu nemanja_nutricionista.
Bezbjednost i neželjeni efekti
Bosiljak je generalno bezbjedan kada se konzumira u malim količinama, ali postoje određene mjere opreza.
Listovi bosiljka sadrže mnogo vitamina K, koji učestvuje u zgrušavanju krvi. Visok unos može uticati na lijekove za razređivanje krvi, poput varfarina. Ako koristite antikoagulanse, važno je da unos vitamina K bude stabilan kako bi lekar mogao pravilno da reguliše terapiju.
Ekstrakti bosiljka mogu razređivati krv, što može biti problem kod osoba sa poremećajima krvarenja ili pre operacije.
Takođe, osobe koje koriste lijekove za pritisak ili šećer u krvi treba da budu oprezne jer bosiljak može dodatno sniziti vrijednosti, prenosi Helthline.com.
Sveti bosiljak (vrsta bosiljka) se ne preporučuje trudnicama niti ženama koje planiraju trudnoću, jer studije na životinjama ukazuju na moguće negativne efekte na plodnost i trudnoću.
Alergije na bosiljak su rijetke, ali su zabilježeni pojedinačni slučajevi reakcija.
Saznajte sve o najvažnijim vijestima i događajima, pridružite se našoj Viber zajednici ili čitajte na Google News.