Iako se genetska predispozicija naslijeđuje, samo mali broj ljudi sa ovim genom razvije preopterećenje gvožđem koje dovodi do oštećenja tkiva i organa.
Do povišenog nivoa gvožđa mogu dovesti i višestruke transfuzije krvi, kao i prekomjeran unos gvožđa kroz suplemente. Simptomi hemohromatoze najčešće se javljaju tek u srednjim ili kasnijim godinama.
Važno je, međutim, znati da samo povišeno serumsko gvožđe ne znači nužno da postoji preopterećenje gvožđem ili hemohromatoza. U okviru dijagnostike provjeravaju se i feritin i zasićenost transferina, a po potrebi se rade i dodatni testovi.
Kako višak gvožđa utiče na tijelo?
Gvožđe je neophodno za brojne tjelesne funkcije, uključujući stvaranje krvi, ali njegov višak može biti toksičan. U organizmu njegovu apsorpciju i skladištenje reguliše hormon hepcidin, koji luči jetra. Kod hemohromatoze je ova regulacija poremećena, zbog čega tijelo apsorbuje više gvožđa nego što mu je potrebno.
Višak gvožđa se vremenom skladišti u vitalnim organima, posebno u jetri. Ukoliko se ne prepozna i ne liječi, godinama može da dovede do ozbiljnih oštećenja, uključujući cirozu, dijabetes i srčanu insuficijenciju, a u težim slučajevima i do otkazivanja organa.
Iako veliki broj ljudi može imati gene povezane sa hemohromatozom, samo manji deo njih razvije takvo preopterećenje gvožđem da dođe do oštećenja tkiva i organa.
Postoji nekoliko oblika hemohromatoze:Juvenilna hemohromatoza izaziva slične probleme kao nasljedni oblik, ali nakupljanje gvožđa počinje znatno ranije, pa se simptomi najčešće javljaju između 15. i 30. godine.
Neonatalna hemohromatoza karakteriše se brzim nakupljanjem gvožđa kod fetusa u razvoju, dok sekundarna hemohromatoza nije naslijedna i često nastaje kao posljedica drugih bolesti i ponovljenih transfuzija krvi, prenosi Miss7zdrava.24sata.hr, Zdravlje.Kurir.rs.
Koji su simptomi viška gvožđa?
Nasliiedna hemohromatoza postoji od rođenja, ali se njeni simptomi najčešće ne javljaju odmah. Znaci bolesti kod muškaraca obično postaju primetni između 50. i 60. godine, dok se kod žena najčešće javljaju nakon 60. godine. Kod žena je stanje češće nakon menopauze, kada više nema redovnog gubitka krvi kroz menstruaciju.
Neki ljudi sa hemohromatozom nikada ne razviju simptome, dok se rani znaci često preklapaju sa simptomima drugih stanja, zbog čega ih nije lako prepoznati. Među najčešćim simptomima su:
bol u zglobovima
bol u stomaku
umor
slabost
Kako bolest napreduje, mogu se javiti i ozbiljnije komplikacije, poput dijabetesa, gubitka libida, impotencije, poremećaja srčanog ritma, oštećenja i otkazivanja jetre, promijena boje kože odnosno hiperpigmentacije, kao i gubitka kose.
Liječenje
Važno je da se poremećaj otkrije i liječi što ranije kako bi se sprečile ozbiljnije posljedice. Kod potvrđene hemohromatoze osnovni način liječenja je flebotomija, odnosno kontrolisano uklanjanje krvi, čime se organizam postepeno oslobađa viška gvožđa prije nego što ono ošteti organe.
Kod pacijenata kod kojih flebotomija nije moguća, na primer zbog određenih srčanih oboljenja, anemije ili otežanog venskog pristupa, mogu se primeniti lijekovi koji vezuju gvožđe i omogućavaju njegovo uklanjanje iz organizma.
Kada je neophodna transplantacija jetre?
Hirurško liječenje dolazi u obzir kod ozbiljnih komplikacija, posebno terminalne bolesti jetre i teških bolesti zglobova. Transplantacija jetre može biti jedina terapijska opcija kada terminalna bolest jetre napreduje uprkos terapiji za smanjenje nivoa gvožđa, a primenjuje se i u određenim slučajevima kada se razvije hepatocelularni karcinom.
Ako vam je potvrđena hemohromatoza, suplemente gvožđa i vitamina C ne treba uzimati bez preporuke ljekara. Takođe, alkohol može dodatno povećati rizik od oštećenja jetre, pa je njegov unos potrebno posebno razmotriti sa ljekarom.
Saznajte sve o najvažnijim vijestima i događajima, pridružite se našoj Viber zajednici ili čitajte na Google News.