Odgovor:
Poštovani Lacky,
Hvala Vam što ste mi se obratili s povjerenjem. Pitanje koje postavljate je važno jer se tiče sigurnosti i dugoročne stabilnosti terapije.
Prvo, važno je razdvojiti dvije grupe lijekova o kojima govorite. SSRI (selektivni inhibitori ponovne pohrane serotonina) jesu antidepresivi i upravo su oni prva linija liječenja kod anksiozno-depresivnih poremećaja, uključujući i generalizovani anksiozni poremećaj (F41.2). Među njima se često koriste escitalopram, paroksetin, sertralin ili fluoksetin. Svi oni imaju dokazanu učinkovitost i sigurnost, i upravo njih preporučuju i evropske i američke smjernice (APA, 2023; NICE, 2022).
S druge strane, anksiolitici poput Rivotrila (klonazepam) i Ksalola (alprazolam) spadaju u grupu benzodiazepina. Oni brzo smanjuju napetost i osjećaj straha, ali nisu rješenje za osnovni problem. Alprazolam ima kraći poluživot i zato češće dolazi do oscilacija – pacijenti ga opisuju tako da „brzo pomaže, ali brzo i popusti“. To stvara rizik od bržeg razvoja tolerancije i zavisnosti. Klonazepam je nešto stabilniji jer duže djeluje, pa su oscilacije manje izražene. Evropska agencija za lijekove navodi da rizik od zavisnosti raste već nakon nekoliko sedmica redovne upotrebe alprazolama.
Zbog toga mi u praksi ne posmatramo alprazolam kao lijek sa antidepresivnim djelovanjem. On može privremeno smanjiti simptome, ali ne liječi osnovnu bolest. Ako je prisutna depresija ili hronična anksioznost, oslonac mora biti na SSRI ili, u nekim slučajevima, na SNRI antidepresivima (kao što su venlafaksin ili duloksetin). Oni su stabilniji, ne stvaraju zavisnost i pomažu u održavanju poboljšanja kroz duži period.
Dakle, moj savjet bi bio da se ne prelazi sa Rivotrila na Ksalol, nego da se naglasak stavi na podešavanje antidepresivne terapije. Ako imate dobar odgovor na SSRI, važno je ostati ustrajan jer se puni efekat često vidi tek nakon 6–8 sedmica. Anksiolitik je tu kao pomoćno sredstvo, i cilj bi trebao biti njegovo postepeno smanjivanje uz stabilan antidepresiv.
Na kraju, želim Vas ohrabriti. Mnogi pacijenti sa F41.2 vremenom postižu stabilnost, ali ključ je u strpljenju i dosljednom praćenju terapije. Molim Vas da se o svakoj promjeni dogovarate sa svojim psihijatrom, jer svaka osoba reaguje drugačije.
Srdačno,Mr sci dr med Aleksandar Pejićspecijalista psihijatrije
Pratite nas u serijalu “Zdravlje prije svega” i iskoristite priliku da dobijete stručne savjete i korisne odgovore direktno od psihijatrom.
Saznajte sve o najvažnijim vijestima i događajima, pridružite se našoj Viber zajednici ili čitajte na Google News.