Dr Tanja Novarlić, načelnica Odjeljenja za anesteziju, reanimaciju i intenzivno liječenje, naglašava da je jedan od visokih prioriteta Bolnice Trebinje i ulaganje u kadar.
– Anesteziolog se smatra jednim od stubova bolnice. Ulaganje u ovaj kadar dovodi do unapređenja zdravstvenog sistema, boljeg ishoda liječenja i smanjenja učestalosti i težine komplikacija kod pacijenata – ističe dr Novarlić.
Zašto se za anesteziologa kaže da je „anđeo koji pleše na granici života i smrti pacijenta“?
To je rečenica koja ima veliku težinu, ali, istovremeno, nosi i veliko značenje. Kada ste anesteziolog, imate osjećaj velike moći, ali nosite i ogromnu odgovornost. Ako vam je neko povjerio svoj život, bukvalno ga stavio u vaše ruke, da mu oduzmete svijest, omogućite disanje, uvedete ga u anesteziju i tokom operacije kontrolišete sve njegove vitalne parametre, to je zaista velika odgovornost.
Anesteziolog prati rad srca, nadoknađuje tečnost i elektrolite i gubitak krvi, obezbjeđuje adekvatnu dubinu anestezije i kontroliše bol kako pacijent ne bi trpio tokom operacije. Na kraju operacije potrebno je pacijenta adekvatno probuditi i obezbijediti postoperativnu kontrolu bola.
Isto je i u jedinicama intenzivnog liječenja. Naši pacijenti su veoma često nemoćni da kažu šta im se dešava i šta im je potrebno. Zato, pored znanja i stalnog praćenja, moramo osluškivati sve što se kod pacijenta dešava kako bismo primijenili adekvatnu terapiju.
Koliko je uloga anesteziologa danas šira od samog uspavljivanja pacijenta?
Uloga anesteziologa u savremenom zdravstvenom sistemu mnogo je više od samog uspavljivanja pacijenta. Anesteziolog vrši preoperativnu procjenu i pripremu pacijenta za operativni zahvat, prati njegove vitalne parametre tokom i nakon operacije, nadoknađuje tečnost, elektrolite i gubitak krvi i kontroliše bol.
Tu je i kontrola akutnog i hroničnog bola, kao i uloga u palijativnoj medicini.
Anesteziolozi imaju veoma značajnu ulogu i u jedinicama intenzivnog liječenja, gdje se liječe kritično oboljeli pacijenti, kao i pacijenti nakon teških trauma i politrauma. Nažalost, među njima je i dalje veliki broj pacijenata sa saobraćajnim povredama.
Anesteziolog je dio multidisciplinarnog tima i sarađuje sa hirurzima, radiolozima, infektolozima, pulmolozima i ljekarima drugih specijalnosti.
Uloga postoji i u urgentnoj medicini. Anesteziolozi i timovi koje predvode, zajedno sa anestezijskim tehničarima i tehničarima intenzivne medicine, učestvuju u kardio-pulmonalnoj reanimaciji i na drugim odjeljenjima i punktovima, a ne samo u jedinicama intenzivnog liječenja.
Šta je najizazovnije, a šta najstresnije u poslu anesteziologa?
Najizazovnije je liječenje kritično oboljelih pacijenata. U intenzivnu njegu dolaze teško oboljeli, ali i teško povrijeđeni i politraumatizovani pacijenti. To je veliki izazov i izvor akutnog stresa.
Anesteziolozi rade pod stalnim hroničnim stresom. To je posao koji zahtijeva znanje, efikasnost, fokus, preciznost, dosljednost i posvećenost.
Veoma je važan i tim. On mora da postoji i da funkcioniše.
Na kraju, ostaje ishod liječenja, sa kojim moramo da nastavimo da živimo.
Koje se vrste anestezije najčešće primjenjuju i od čega zavisi njihov izbor?
Osnovna podjela anestezije je na opštu, regionalnu i lokalnu.
Opšta endotrahealna anestezija je ona koja se najčešće koristi. Može biti opšta balansirana anestezija, koja podrazumijeva intravenski uvod i održavanje anestezije inhalacionim anesteticima, ili totalna intravenska anestezija, koja se mnogo rjeđe koristi u ustanovama kao što je opšta bolnica.
Regionalna anestezija podrazumijeva centralne neuroaksijalne blokove, kao što su spinalna i epiduralna anestezija, ali i periferne nervne blokove.
Koja će se vrsta anestezije primijeniti zavisi prije svega od vrste operativnog zahvata i dijela tijela na kojem se zahvat izvodi, zatim od opšteg stanja pacijenta i komorbiditeta.
Poštuju se i želje pacijenta. Ako se određena vrsta anestezije može primijeniti i nema kontraindikacija, poštuje se njegov izbor. Ukoliko postoji kontraindikacija, pacijentu se objasni zbog čega ta vrsta anestezije nije odgovarajuća.
Čega se pacijenti najviše plaše kada je riječ o anesteziji?
Ono čega se pacijenti plaše često su upravo najveće zablude o anesteziji.
Najčešće se plaše da se neće probuditi iz anestezije, da će se probuditi tokom operacije ili da će osjećati bol i biti svjesni svega, a da neće moći da daju do znanja šta se dešava.
Naravno, postoje komplikacije opšte ili regionalne anestezije, poput postoperativne mučnine, povraćanja, blage nelagode i vrtoglavice.
Može li se dogoditi da anestezija ne djeluje dovoljno i da pacijent osjeti bol tokom operacije?
Savremeni monitoring postoji već duži niz godina i upozorava nas ukoliko pacijent možda trpi nešto tokom anestezije.
I samo kliničko stanje pacijenta koje pratimo tokom cijele anestezije može ukazati na to da postoji određeni stimulus bola. Tada odmah reagujemo i dajemo dodatne lijekove protiv bolova.
Širenje zjenica, pojava suza, ubrzan puls i povećanje krvnog pritiska mogu biti signali da treba dati dodatnu analgeziju.
Jedan dio anestezije je upravo pokrivanje svijesti, drugi je analgezija, odnosno kontrola bola, dok je treći važan dio, kada je riječ o opštoj anesteziji, mišićna relaksacija. Ona omogućava nesmetan rad hirurgu i kontinuiranu mehaničku ventilaciju.
Koliki je značaj jedinice intenzivnog liječenja u zbrinjavanju najtežih pacijenata?
Jedinica intenzivnog liječenja ima ključan značaj u zbrinjavanju kritično oboljelih pacijenata jer omogućava kontinuirani monitoring svih parametara.
Na taj način komplikacije mogu biti prepoznate na vrijeme i na njih se može odmah djelovati. Nijedna specijalnost, pa ni anesteziologija, odnosno intenzivna medicina, nije sama dovoljna za liječenje ovih pacijenata.
Primjenjuje se multidisciplinarni pristup koji je standard dobre kliničke prakse. Zajedno sa hirurzima, radiolozima, mikrobiolozima, specijalistima medicinske biohemije, pulmolozima, infektolozima, neurolozima i drugim stručnjacima dolazimo do boljeg ishoda liječenja.
Kojom opremom i dijagnostičko-terapijskim mogućnostima raspolaže odjeljenje na čijem ste čelu?
Nova bolnica „Sveti arhangel Mihailo“ u Trebinju raspolaže najsavremenijom opremom. To su savremeni respiratori, monitori, perfuzori, infuzomati i enteralne pumpe, kao i različiti dijagnostički aparati.
Imamo bronhoskope, ultrazvučne aparate koji omogućavaju anesteziologu ultrazvučni pregled po FAST protokolu, odnosno pregled abdomena i srca, kao i portabilne rendgen aparate. Dakle, imamo savremenu opremu koja nam omogućava kvalitetno zbrinjavanje pacijenata u intenzivnoj njezi.
I u operacionim salama nalaze se moderni anesteziološki aparati koji omogućavaju rad sa veoma niskim protocima. To je korisno za pacijente jer se u organizmu nakuplja manja količina anestetika, ali istovremeno omogućava i racionalizaciju potrošnje.
Koji su prioriteti kada je riječ o daljem unapređenju rada Odjeljenja?
Budući da raspolažemo savremenom opremom, prioritet je, u svakom slučaju, ulaganje u kadar.
Trenutno imamo četiri ljekara na specijalizaciji. Od njih su tri na završnoj godini specijalizacije i očekujemo njihov skori završetak i dolazak u tim. Četvrti ljekar je na prvoj godini specijalizacije, tako da će njegov dolazak uslijediti nešto kasnije.
Tada ćemo imati tim koji će moći da odgovori na mnogo veće izazove nego što je to slučaj sada.
Važno je ulagati i u srednji medicinski kadar, a posebno je važno njihovo osposobljavanje za rad u intenzivnoj njezi.
Naglasila bih da imamo medicinske tehničare koji su prošli edukaciju u KIM UKC Srpske i koji su sposobni odgovoriti svim zahtjevima savremene intenzivne njege i liječenju kritično oboljelih. Ali, povećanjem kapaciteta Jedinice intenzivnog liječenja, potrebno je ulagati u mladi kadar koji dolazi i njih osposobljavati.
Saznajte sve o najvažnijim vijestima i događajima, pridružite se našoj Viber zajednici ili čitajte na Google News.